સ્ક્રિપ્ટ: સંસારના ચક્રો- એક ઘરની વાત

સ્ક્રિપ્ટ: સંસારના ચક્રો- એક ઘરની વાત

6 પાત્રો (પ્રોફેસર, એમના પત્ની મધુમતીબેન, મોટો દીકરો ગૌરવ, મોટી વહુ વિનિતા, નાનો દીકરો પ્રકાશ, નાની વહુ હિમાની)

--નાના છોકરાના લગ્ન પતાવીને બીજા દિવસે સવારમાં પતિ પત્ની વાત કરે છે જેમાં પતિ પ્રોફેસર છે--

મધુમતીબેન (બેસતાં): હાશ ભાઈસાબ આ લોકડાઉન પત્યું અને આપણાં નાનકા ના લગ્ન બી. લગ્ન ભલે આપણે ધામધૂમથી ના કર્યા પણ પચાસ લોકો જેને બોલાયાતા એ બધાય આયા હ. હું તો કહું છું દસ પંદર જણા વધારે જ હશે. શું કહો છો તમે સાહેબ?

પ્રોફેસર: મધુ, એટલું તો ચાલે રાખે. પણ એક વાત સારી બની, જે સંબંધીઓ ને નથી બોલાયાને એમને ખોટુંય નથી લાગ્યું...બાકી કોઈક નું કોઈક તો રિસામણે જ હોય.

મધુમતીબેન: ખરી વાત છે. આ આપણા મોટા દીકરા ગૌરવના મૅરેજમાં એવું જ થયું હતું ને એક તો જાન લઈ દૂર સુધી ગયા તા, મસમટો ખર્ચો કર્યો તો, ફોટા જેવી સામાન્ય બાબતમાં રિસાયેલા સંબંધીઓને મનાવ્યાં તા, પાછા આવ્યા તા ત્યાં તો ટાંટિયાની કઢી થઈ ગઈ તી.

પ્રોફેસર: હશે હવે જૂનું ભૂલી જવાનું, એ સમય જુદો હતો, આ સમય જુદો છે. જા હવે ચા મુક હવે.

મધુમતીબેન (હસતાં હસતાં): ના સાહેબ હવે આપણું જે પચાસ ટકા કામ હતું એ ય પૂરું. પહેલી વહુ વિનિતા એ સવાર સાંજનું જમવાનું બનાવવાનું તો કેટલાય વર્ષોથી સંભાળી લીધું તું, ઘરના બે ચાર કામ અને એક આ ચા બનાવવાનું કામ હતું એ મેં કાલે જ નાનકાની વહુ હિમાની ને સોંપી દીધું તું અને એણે ખુશી ખુશી સ્વીકાર્યું છે.

પ્રોફેસર (હસતાં હસતાં): લો તમે તો મારી પહેલા જ રીટાયર્ડ થઈ ગયા.

---નાની વહુ હિમાની ચા લઈને આવે છે--

મધુમતીબેન: લ્યો આવી ગઈ હિમાની આપણી ચા લઈને.

પ્રોફેસર (ચા ની ચૂસકી લેતા): વાહ હિમાની બેટા, કેટલી મસ્ત ચા બનાવી છે. પહેલીવાર આટલા વર્ષોમાં ચા પીને મન ખુશ થઈ ગયું. (હસતાં) સારું કર્યું તારા સાસુને રિટાયર્ડ કરી દીધા. 

--અંદરના રૂમમાં મોટી વહુ વિનિતા અને મોટો દીકરો ગૌરવ સાંભળે છે--

વિનિતા (મોં મચકોડતા): સાંભળ્યું ગૌરવ, કેવું બોલે છે પપ્પા. જાણે આટલા વર્ષોમાં મેં કોઈ વખત સારી ચા બનાવી જ ના હોય.

ગૌરવ (વિનિતાના ગાલ પર હાથ રાખી): વિનિતા, તું પણ કેવી નાની વાતને મોટી કરે છે. કેમ ભૂલી ગઈ આ જ પપ્પા હતા જેમણે આપણા લગ્નના બીજા દિવસે તારા બનાવેલા ભજિયાંના વખાણ કર્યા તા આવી જ રીતે. મમ્મી ધારત તો બન્ને વખત ખોટું ના લગાડત. શું મમ્મીએ કદી સારી ચા કે ટેસ્ટી ભજિયાં બનાવ્યા જ નહીં હોય?

વિનિતા: જવા દો, તમે તો કાયમ તમારા મમ્મીના વખાણ કરો છો. તમે મને કેમ એમના જેવા બનાવા માંગો છો. નવી વહુ સારું ભણેલી છે અને હું દસ ચોપડી પાસ બસ આ જ નડી જાય છે મારે તો.

ગૌરવ: જો વિનિતા, તું ખોટું ના લગાડ. તારા મારા લગ્નને ભણતર સાથે કોઈ લેવા દેવા છે જ નહીં. તને પણ ખબર જ છે કે મારા મમ્મી પણ કઈ ઝાઝું ભણેલા નથી. હું તો ખાલી વાત કહું છું કે તું શબ્દો ના પકડ. ખોટી આપણી વચ્ચે રકઝક થાય.

વિનિતા: સારું હવે ઓફિસ જાવો...મોડું થશે.

--બહારના રૂમમાં નાનો દીકરો પ્રકાશ, હિમાની, પ્રોફેસર, અને મધુમતીબેન બેઠા છે--

મધુમતીબેન પ્રકાશને: બેટા, હવે તું આ હિમાની માટે કોઈ વાહન લઈ લેજે. રખેને એને વહેલું મોડું થાય. તું રોજ ક્યાં એને મુકવાને લેવા જઈશ. બેટા (હિમાની તરફ જોઈ કહેતા) તને પણ જે પસંદ હોય એ જ લેજે, પ્રકાશ થોડો કંજૂસ છે પણ તું ના માનતી.

હિમાની: ના મમ્મી આપણે કઈ હમણાં ખર્ચો નથી કરવો. પ્રકાશને તકલીફ ના હોય તો ચાલશે આમનું આમ.

પ્રોફેસર: બેટા, તું પૈસાની ચિંતા ના કર. આપણે કોઈ બાંધ છોડ નથી. બધું સારું જ છે. તું તારે એકાદ અઠવાડિયામાં જ લઈ લે.

હિમાની: સારું પપ્પા, તમે જેમ કહો એમ.

--એક અઠવાડિયામાં 2 વ્હીલર આવી જાય છે. ગૌરવ અને વિનિતા રાતે રૂમમાં વાત કરતા--

વિનિતા: જોયું નવી વહુ માટે નવી વસ્તુ

ગૌરવ: તારે લાવવું છે બોલ, કાલે લઈ આવીએ. કીધું તું મેં તને શીખી જા, તો તે જ ના પાડી તી. કેમ ભૂલી ગઈ 2 તોલા નો દોરો નતો આપ્યો તનેય એક અઠવાડિયામાં. અચાનક કેમ આટલું બધું ખરાબ લાગે છે. એવું તો નથી લાગતું તને કેમ ઘરમાં તારાથી ચઢિયાતી વહુ આવી ગઈ. તારી હાલત પેલા મોટા બાળક જેવી છે જેના ઘરમાં નાનો ભાઈ આવ્યો છે અને બધા એને લાડ કરે અને મોટાને એવું લાગે કે મને ભૂલી ગયા.

વિનિતા: ના એવું નથી પણ થોડુંક મનમાં લાગી આવ્યું એટલે કીધું.

ગૌરવ: થોડી ઈર્ષા થાય એ સ્વાભાવિક છે અને તારી સ્ત્રીની લાગણી દર્શાવતી વસ્તુઓની નિશાની છે. પુરુષો કાંઈ કપડાંની એટલી સરખામણી ના કરે પણ સ્ત્રીઓ દાગીનાના ચોક્કસ કરે. એજ રીતે પુરુષો થોડો અહમ રાખે અને સ્ત્રીઓ નમતું જોખે અને આ સંસાર ખુશીથી ચાલ્યા કરે. કુદરતે એટલે જ તો પુરુષ સ્ત્રી બંન્ને ને કેટલીક ભિન્ન લાગણીઓ આપેલી છે. મને ખબર જ છે કે, થોડીકવાર રહીને તારા મનમાં કઈ નહિ હોય પણ હું બીજા દિવસે આ વાત ને વિચાર્યા કરીશ.

વિનિતા: સારું હવે, સુઈ જઈએ મારે સવારે પાછા પપ્પા માટે નાસ્તામાં ભજિયાં બનાવવાના છે.

--વિનિતા, ગૌરવ, પ્રોફેસર, મધુમતીબેન સવારમાં નાસ્તો કરતાં--

પ્રોફેસર: વાહ વિનિતા બેટા વાહ, લગ્ન પછીના પહેલા દિવસે તારા હાથે બનાયેલા મેં ખાધેલા ભજિયાંનો સ્વાદ અને આજના ભજિયાંનો સ્વાદ આજેય એક જ છે. (ગૌરવ તરફ જોતા) ગૌરવ, તું જીવનનમાં કેટલો નસીબદાર બની સફળ થયો એ તો ખબર નથી પણ તું લગ્નજીવનમાં નસીબદાર નીકળ્યો. વહેલી ઉઠે, ઘરના બધા કામ ખૂબ સારી રીતે કરી દે. વસ્તુ લેવા અને બનાવવામાંય પારંગત. બધાનું ધ્યાન રાખતાં આવડે.

ગૌરવ: હા ચોક્કસ હું નસીબદાર છું કે મને વિનિતા જેવી પત્ની મળી.

મધુમતીબેન: એકલો એ કેમ આપણે બધા. મારી દવાઓમાં મને અને વિનિતા બેય ને ખબર ના પડે પણ. એકવાર ડૉકટરે એને સમજાવી એટલે કાયમ યાદ કરી મને વર્ષોથી આપે જ છે ને.

--અંદરના રૂમમાં નાની વહુ હિમાની અને નાનો દીકરો પ્રકાશ સાંભળે છે--

હિમાની: જે દિવસે ભજિયાં બને એ દિવસે ભાભીના વખાણ જ વખાણ હોય હ પ્રકાશ.

પ્રકાશ: ભાભી ભલે ભણ્યા નથી પણ ગણ્યા તો છે ને. એમની કામ કરવાની અને નિર્ણય લેવાની સુઝબૂઝ ઘણીવાર ભણેલા માણસ કરતાં ય સારી હોય છે. ખોટું નહિ કહું, તારા આવતા પહેલાં પપ્પા, મમ્મી, ભાઈ અને મારું પણ બધાનું ધ્યાન એ જ રાખતા તા ને. અને તું કેમ આમ વિચારે છે, લે કેમ તારી ચા રોજ નથી વખણાતી તો કાંઈ ભાભી તારા જેવું વિચારતા હશે!

હિમાની: અરે ના હું એમ જ બોલું છું. મનમાં કઈ નથી મારા.

પ્રકાશ: સારું ચાલ જલ્દી ઉભી થા, આપડે નીકળવું પડશે. અને હા મારે આ રવિવારે ઓફિસના કામે પુના જવાનું છે અને ભાઈ પણ ગામડે પેલી જમીનના સોદા માટે જવાનો છે. તો ઘરે બધાનું ધ્યાન રાખજે (બંન્ને બહાર નીકળી જાય છે)

--રવિવારનો દિવસ, ગૌરવ અને વિનિતા રૂમમાં---

ગૌરવ: સાંભળ વિનિતા, જો જુના જમીનના સોદા માટે ગામડે જવું છું સાંજ સુધી તો આવી જઈશ. પપ્પા મમ્મીનું ધ્યાન રાખજે.

વિનિતા: આટલા વર્ષોમાં કદી કહેવું પડ્યું છે તો આજે કહો છો.

ગૌરવ: ના મારે તને કઈ જ કહેવાની જરૂર નથી પડતી. પણ આતો રાતે લાઈટ ગઈ હતી અને એસી બન્ધ હતું. આખી રાત પપ્પાને સહેજ ગભરામણ રહી હતી અને ઊંઘ બગડી હતી. એટલે ખાલી કીધું. (ગૌરવ નીકળી જાય છે)

--રવિવાર, બપોરનો સમય--

વિનિતા, વિનિતા, હિમાની, હિમાની...જલ્દી આવો. (મધુમતીબેન બુમો પાડે છે)

શું થયું મમ્મી? (બંન્ને વહુઓ સાસુના રૂમમાં પહોંચે છે)

મધુમતીબેન: તારા સસરાને છાતીમાં દુઃખાવો ઉપડ્યો છે. કઈક કરો.

(પ્રોફેસર છાતી પર હાથ રાખે છે ને બોલતા અચકાય છે)

હિમાની: મમ્મી, હું હમણાં જ 108 પર કોલ કરું છું.

(હિમાની 108 બોલાવે છે)

હિમાની: પપ્પા હિંમત રાખો કઈ નહિ થાય. એમ્બ્યુલન્સ દસ મિનિટમાં આવે જ છે, આપડે સીધા હોસ્પિટલ જઈશું. હું પ્રકાશ અને ગૌરવભાઈને પણ ફોન કરું છું.

(હિમાની રૂમની બહાર નીકળે છે, પાછળ વિનિતા આવે છે)

વિનિતા: હિમાની, શું કરે છે?

હિમાની: અરે ભાભી, પપ્પાને છાતીમાં વચ્ચેના ભાગે દુઃખાવો થયો છે, હાર્ટ એટેક હોઈ શકે એમ છે. પ્રકાશ અને ગૌરવભાઈને ફોન કરું છું.

વિનિતા: તું શું કહીશ એમને?

હિમાની: એ જ એટેક નું.

વિનિતા: ના એવું કહીશ તો બંન્ને ગભરાઈ જશે. એક કામ કર હું કહું એમ કર. બંન્ને ને કોલ કરી કહે કે વિનિતાના પપ્પા (સસરા નહિ) પડી ગયા છે, થોડું લોહી વહી ગયું છે અને એમને લોહીની જરૂર છે તમે તાત્કાલિક રાત સુધીમાં હોસ્પિટલ આવી જાઓ. બંને જણા પપ્પાને જે હોસ્પિટલમાં લઈ જઈએ છીએ ત્યાં આવી જશે અને એટલી ગભરામણમાં પણ નહીં હોય. પછી નિરાંતે સમજાવીશું.

(હિમાની જેમ કીધું એમ જ કર્યું)

હિમાની મધુમતીબેનને: મમ્મી હું સોસાયટીની બહાર એટીએમમાં જવું છું, પૈસા ઉપાડી લઉં છું, અને એમ્બ્યુલન્સ આવે એટલે એને અંદર લઈ આવું છું.

(હિમાની થોડીકવારમાં રૂપિયા 20 હજાર અને એમ્બ્યુલન્સ લઈને અંદર આવે છે)

વિનિતા: હિમાની, તું એમ્બ્યુલન્સવાળાને હોસ્પિટલનું એડ્રેસ આપી દે, મમ્મીને એમ્બ્યુલન્સમાં પપ્પા જોડે બેસાડી દે, આપડે તારા વાહન પર પાછળ પાછળ પહોંચી જઈએ. મેં આ મમ્મી-પપ્પાની કપડાંની બૅગ જરૂરિયાતની વસ્તુ સાથે તૈયાર કરી દીધી છે, મમ્મીની દવા પણ લઈ લીધી છે, કદાચ દાખલ કરવાના થાય ને રાત રોકવાનું થાય તો વાંધો ના આવે.

--એમ્બ્યુલન્સ આવે છે, પ્રોફેસરને એડમિટ કરે છે, રાતે બંન્ને ભાઈઓ પહોંચી જાય છે અને સાચી વાત સાંભળે છે, માઇનોર એટેક આવ્યો તો બે અઠવાડિયા બાદ પ્રોફેસર સાજા થઈ પાછા ઘરે આવે છે. --

---હવે પછીનો રવિવાર, મધુમતીબેન પ્રોફેસર ડ્રોઈંગ રૂમમાં બેઠા હોય છે--

મધુમતીબેન: લો પ્રોફેસર, ચા જરાક મોળી મૂકી તી.

પ્રોફેસર: લે કેમ? આજે તે ચા મૂકી.

મધુમતીબેન: અરે કઈ નહિ. મેં જ છોકરા વહુઓને કીધું, આજે રવિવાર છે  થોડા મોડા ઉઠજો, હું કરી લઈશ સવારનું કામ. એટલે બધા રૂમમાં છે.

પ્રોફેસર: મધુ, સાચું કહું તો નસીબદાર આપણાં છોકરા કે વહુઓ નહિ પણ આપણે નીકળ્યા.

મધુમતીબેન: હા હું તમને એ જ કહેવાની હતી. એ દિવસે એકબાજુ હિમાની હોસ્પિટલમાં દોડી, પૈસા ઉપાડ્યા, ફટાફટ ફોર્મ અને પૈસા ભર્યા, ડૉકટર સાથે વાત કરી અને તમને એડમિટ કર્યા, બીજી બાજુ વિનિતાએ ઘર બધું જ સંભાળી લીધું. એક બાજુ વિનિતા ટિફિન તૈયાર કરતી અને બીજી બાજુ હિમાની રજા લઈ આપણને ટિફિન પહોંચાડતી. બન્ને દીકરા પણ પોતાની રીતે આવી જતા અને એમના ધંધા પાણી પણ સાચવી લેતા.

પ્રોફેસર: હું કોલેજમાં વિદ્યાર્થીઓને એવું કહેતો કે ઘર સંસારનો રથ પતિ પત્ની જેવા બે પૈડાં પર ચાલે છે પણ એક ખ્યાલ આજે આવ્યો કે રથ હંકારવા, આપણાં દીકરા,દીકરી,વહુ,જમાઈ જેવા અશ્વો પણ જરૂરી છે.

--અશ્વો એટલે ઘોડા--

--ગૌરવ, વિનિતા, પ્રકાશ, હિમાની બધા ઉઠીને ડ્રોઈંગરૂમમાં આવે છે--

મધુમતીબેન બધાને ઉદ્દેશીને: આવો બેટા, બેસો...

પ્રોફેસર: ગૌરવ, આપડે ગયા મહિને જે પેલી જમીનનો સોદો થયો એના દસ લાખ આવ્યા ને એમાંથી પાંચ પાંચ લાખ તું વિનિતા અને હિમાનીના નામે મૂકી દે. અને હા પ્રકાશ, હિમાની એ હોસ્પિટલમાં જે કઈ ખર્ચ કર્યો તો એ પણ એને મારા બેન્કમાંથી આપી દેજે.

ગૌરવ: કેમ અચાનક શું થયું પપ્પા?

પ્રકાશ: પપ્પા, અમારાથી કોઈ ભૂલ થઈ છે, કોઇ કઈ બોલ્યું?

પ્રોફેસર: તમે જે વહુઓ પંસદ કરીને લાવ્યા છો એ પરથી હું કહીશ કે તમે જીવનમાં કદીય ભૂલ નહિ કરો અને બોલવામાં તો મારું મન બોલ્યું કે આવેલા પૈસા આપણી દીકરીઓને આપી દઉં.

ગૌરવ: કેમ તમારે પૈસા નથી જોઈતા?

પ્રકાશ: આ પૈસા તો તમારા જ છે ને?

પ્રોફેસર: હું જેમ કહું છું એમ કરો. મને તો ખાલી હિમાનીના હાથની ચા, વિનિતાના હાથના ભજિયાં અને મધુ જોડે વાતો કરવા મળે એ જ મારા જીવનની મૂડી. જાવ દીકરીઓ મુકો ચા ને ભજિયાં.

હિમાની: પણ પપ્પા, હમણાં જ તો ચા પીધી. ડૉકટરે ઓછી કરવાની કીધી તી ને.

વિનિતા: અને પપ્પા, ડૉકટરે ઓછું તેલવાળું કીધું છે, તો ભજિયાં?

પ્રોફેસર: જો એક એટેક આવી ગયો, પણ આ હૃદય મને મારવા હજી બીજા બે એટેકનો સહારો લેશે. પણ મને બચાવવા માટે હજી બીજા પાંચ જણા છે મારી જોડે. અને તમારા હાથની બનેલી ચા અને ભજિયાં ખાતા ખાતા મૌત આવી જાય તોય અફસોસ શેનો. તમારા જ ઘરે બાળકો બની જન્મવાની મારી અને મધુની ઈચ્છા છે...નહિ મધુ?

(બધા હસી પડે છે)

- નિશાંક મોદી