મેનેજમેન્ટ

“લીના, ડ્રાઈવરને કહો કાર નીકાળે મારે આજે એરપોર્ટ થોડા વહેલા જવું છે. અને મારા વાઈફને ફોન કરી કહી દેજો કે રાતે આવતા મારે મોડું થશે.” ત્રિલોક અવસ્થીએ ટેલીફોન ઓપેરેટર લીનાને ઇન્ટરકોમથી કહ્યું. યુએસથી MBA કરીને આ ૩૫ વર્ષનો આ નવયુવાન પોતાના કરોડપતિ બાપના બીઝનેસમાં દસ વર્ષથી જોડાયેલો હતો. એની લાઈફ સમયના કાંટા પર જ ચાલતી અને તેનું કોઈ પણ કામ પ્લાનીંગ વગર ન થતું. MBA કરેલો વ્યક્તિ જો મેનેજમેન્ટ વગર ચાલે તો તેનામાં અને સામાન્ય BA કરેલામાં શું ફરક રહે. આજે ત્રિલોક અવસ્થી પોતાની નવી બિઝનેસ ડીલ માટે એરપોર્ટ જઈ રહ્યો હતો. પણ અનાયાસે એરપોર્ટ તરફ જતા રસ્તામાં કાર બંધ પડી. ડ્રાઈવરને ખ્યાલ ના આવ્યો કે શું પ્રોબ્લેમ છે. ડ્રાઈવરે ઘણા પ્રયત્નો કર્યા પણ બધા વ્યર્થ રહ્યા. આખરે કંટાળેલા ત્રિલોકે ડ્રાઈવરને કહ્યું કે, “કાર બરાબર સર્વીસમાં તો જાય છે ને?” ડ્રાઈવર એટલું જ બોલ્યો, “હા સાહેબ, દર ત્રણ મહિને. પણ ખબર નહિ આજે શું પ્રોબ્લેમ છે” ત્રિલોકે ડ્રાઈવરને કહ્યું કે, “તું રીક્ષા રોક મારે સહેજ મોડું થાય છે. તું કાર રીપેર કરાવી ઘરે મૂકી દેજે.” ડ્રાઈવરે રીક્ષા રોકી અને ત્રિલોક પોતાનો નાસ્તાનો ડબ્બો, લેપટોપ, અને મોબાઈલ લઈને રીક્ષામાં બેઠો. તેને રીક્ષાવાળાને કહ્યું કે, “ચલ ભાઈ એરપોર્ટ લઇ લે” રીક્ષાવાળો જાણે આજે ખુશ હોય તેમ બોલ્યો, “ચલો સાહેબ, મારી રીક્ષાને આજે એરપોર્ટની સવારી કરાવીએ. ડ્રાઈવરે પોતાની રીક્ષામાં લગાવેલા નાના રેડીયોને ચાલુ કર્યો. રીક્ષા ધીરે ધીરે એરપોર્ટ તરફ રવાના થઇ. રીક્ષાવાળાને ગીતોના તાલ પર ઝૂમતો જોઈ ત્રિલોકને નવાઈ લાગી. આ માણસ એક નાના રેડીયોથી કેટલો ખુશ રહી શકે છે. ક્ષણવાર માટે ત્રિલોક વિચારમાં પડ્યો કે, મારી કારમાં મોંઘી દમદાર સ્ટીરીઓ સિસ્ટમ છે પણ લેપટોપ પર કામ કરતો હોવાને કારણે ડીસ્ટર્બ ના થવા માટે હું એ સાંભળતો નથી. ગરમીનું વાતાવરણ હતું એટલે ત્રિલોકને પાણીની તરસ લાગી હતી. પણ ઉતાવળમાં એ પોતાની મીનરલ વોટરની બોટલ કારમાં જ ભૂલી ગયો હતો. રીક્ષા એરપોર્ટ તરફ આગળ વધી રહી હતી ત્યાં ત્રિલોકે એક રેસ્ટોરન્ટ પાસે રીક્ષા થોભાવી અને બોલ્યો, “તું જરાક બે મીનીટ રાહ જો હું પાણીની બોટલ લઇને આવું છું.” બસ ત્રિલોક બોટલ લેવા રેસ્ટોરન્ટમાં ગયોને રીક્ષાવાળો પોતાની પાસે કેટલાય સમયથી વપરાતી મીનરલ વોટરની બોટલ લઇ ત્યાં નજીકમાં રહેલા પાનના ગલ્લા પર ગયો.

રીક્ષાવાળો પોતાના મિત્ર જેવા ગલ્લાવાળાને જોડે હસી મજાક કરતો ગયો ને પાસે રહેલી પાણીની પરબ માંથી પાણીની બોટલ ભરતો ગયો. બે-ત્રણ મીનીટમાં એ મસાલો ખાતો ખાતો પાછો આવ્યો. ત્રિલોકે આ જોયું અને બોલ્યો, “તે એને મસાલાના પૈસા ના આપ્યા?” જવાબમાં રીક્ષાવાળાએ કહ્યું, “સાહેબ મારે તો રોજનું છે, એ તો મારા ખાતામાં લખી લેશે.” ત્રિલોક બોલ્યો, “પછી એ હિસાબમાં ગોટાળો મારે તો.” રીક્ષાવાળા સહેજ મલકાઈને બોલ્યો, “એ તો મારો દોસ્તાર છે એ એવું ના કરે.” એટલું બોલી રીક્ષાવાળાએ પાણીની બોટલ ગટગટાવી. ત્રિલોક મનમાં બોલ્યો કે આ તો મિત્ર પર કેવો આંધળો વિશ્વાસ. પણ એક વાત ત્રિલોકે સ્વીકારી કે જે રીતે એ બે દોસ્તારો એકબીજા જોડે હસીને વાત કરતા હતા એ વાત ત્રિલોક પોતાના મિત્રો સાથે થતી લેપટોપ પર ચેટ કરતા વધુ મજેદાર હતી. ત્રિલોકનું ધ્યાન રિક્ષાવાળાની પાણીની બોટલ પર પડ્યું અને બોલ્યો કે, “આ પાણી પીઇશ તો બીમાર પડીશ તે જોયું નહિ કે ગલ્લા પાસે કેટલી ગંદકી હતી.” ફરી મલકાતા રીક્ષાવાળાએ કહ્યું, “સાહેબ , હું તો કેટલાંય વખતથી આવું પાણી પીવું છું મને હજુ સુધી કશુ જ થયું નથી.” ત્રિલોકે પૂછ્યું, “તું કેટલું ભણેલો છે” રીક્ષાવાળાએ હસતાં હસતાં કહ્યું, “માંડ માંડ દસ ચોપડી” આપણા મેનેજમેન્ટ ગુરુ ત્રિલોક અવસ્થીના મનમાં એક પછી એક સવાલોના વાદળો વધુ ઘેરાઈ રહ્યા હતા. પછી તેને પૂછ્યું, “તું ક્યાં જમે છે.” રીક્ષાવાળો બોલ્યો, “સાહેબ, અત્યારે તો હું એકલો છું એટલે ગમે ત્યાં નાના ધાબામાં જમી લઉં છું. પણ મારી સગાઇ થઇ ગઈ છે અને થોડાક સમયમાં મારા લગ્ન થવાના છે. પછી તો હું દરરોજ ઘરે જ જમવા જઈશ. આજે એના ઘરે જવાનો છું જો એ કહેશે તો અમે પિક્ચર જોવા જઈશું.” રિક્ષાવાળાની વાતોએ ત્રિલોકને ફરી એક વખત વિચારતો કરી દીધો. ત્રિલોક મુવી જોવાનો પ્લાન એકાદ અઠવાડિયા પહેલા બનાવતો. ઘણીવાર આ પ્લાનમાં કામને કારણે બદલાવ આવી જતો. ત્રિલોક મનમાં પોતાની સાથે વાતો કરતો આગળ વધ્યો, “આ વ્યક્તિ કેવી રીતે પ્લાનીંગ વગર જીવે છે. ગમે ત્યાં ખાય, પીવે અને જરૂર પૂરતા જ પૈસા કમાય એની જિંદગી આટલામાં જ સીમિત છે.” પણ ત્રિલોકે એક વાત સ્વીકારી કે જો કોઈ સુખી માણસોની શોધ કરવી હોય તો આ રીક્ષાવાળાને ગણતરીમાં લઇ શકાય.

વાતચીતનો અંત આવ્યો સાથે એરપોર્ટ પણ આવી ગયું. ત્રિલોકે ઉતરીને પૈસા આપ્યા અને રીક્ષા ત્યાંથી રવાના થઇ. ત્રિલોક પહેલેથી બુક કરાયેલી ફ્લાઈટમાં બેઠો અને કાન પર હેડફોન ચઢાવ્યા. થોડીકવાર પછી તેણે હેડફોન ઉતારી બોલ્યો, “આ હેડફોનમાં પેલા રિક્ષાવાળાના રેડીયા જેવી મજા નથી. હું MBA કરેલો માણસ પ્લાનથી ચાલુ છું અને છતાંય સતત જીવનમાં તાણ અનુભવું છું. પણ પેલો દસ ચોપડી ભણેલો માણસ પોતાને સમય સાથે એડજસ્ટ થઇ જાય છે. મારા કરતા તો એ રીક્ષાવાળાને સારું મેનેજમેન્ટ કરતા આવડે છે. કદાચ એણે જિંદગીમાં ક્યારેય મેનેજમેન્ટ નહિ કર્યું હોય પરંતુ એણે જિંદગીનું મેનેજમેન્ટ ખુબ સારું કર્યું છે.” આખરે તેણે પોતાની પત્નીને ફોન લગાડ્યો અને બોલ્યો, “હું કાલે આખો દિવસ તારી જોડે રહીશ અને તું કહીશ તો આપણે ક્યાંક પિક્ચર જોવા જઈશું.” ફોન ડીસકનેક્ટ થયો પણ ત્રિલોકનું મન ઉત્સાહથી કનેક્ટ થયેલું હતું. કારણ કે આજે આ મેનેજમેન્ટ ગુરુ ત્રિલોક અવસ્થીને એક સામાન્ય ભણેલા રિક્ષાવાળાએ મોટો મેનેજમેન્ટનો પાઠ સમજાવ્યો તો.....”

“કોઈ સમયથી બદલાય છે ને કોઈ એની સાથે મેળ કરે છે,
પણ મેનેજમેન્ટના નામે કેટલાંય જિંદગી વેરવિખેર કરે છે.”

- નિશાંક મોદી